Operacja prostaty robotem – na czym polega prostatektomia robotyczna?

W przypadku radykalnej prostatektomii celem operacji jest usunięcie gruczołu krokowego wraz z nowotworem, przy jednoczesnym dążeniu do zachowania funkcji układu moczowego i, jeśli pozwalają na to warunki onkologiczne, struktur nerwowych odpowiedzialnych za erekcję. Zastosowanie systemu robotycznego wspiera chirurga w realizacji tych zadań, jednak nie eliminuje ryzyka powikłań ani nie gwarantuje określonych wyników leczenia.

Na czym polega prostatektomia robotyczna?

Prostatektomia robotyczna to operacja, podczas której chirurg steruje instrumentami za pośrednictwem systemu robotycznego. Najczęściej termin ten odnosi się do radykalnej prostatektomii wspomaganej robotem, określanej skrótem RARP (ang. Robot-Assisted Radical Prostatectomy).

Zabieg polega na usunięciu całego gruczołu krokowego, zazwyczaj wraz z pęcherzykami nasiennymi. W zależności od stopnia zaawansowania nowotworu i oceny ryzyka zajęcia węzłów chłonnych operacja może obejmować również limfadenektomię miedniczną, czyli usunięcie wybranych węzłów chłonnych w celu ich oceny histopatologicznej.

Ważnym elementem procedury jest ponowne połączenie szyi pęcherza moczowego z cewką moczową po usunięciu prostaty. Wykonanie tego zespolenia wymaga dokładnego prowadzenia narzędzi i zakładania szwów w stosunkowo niewielkiej przestrzeni.

Należy odróżnić radykalną prostatektomię stosowaną w leczeniu raka od operacji wykonywanych z powodu łagodnego rozrostu prostaty. W drugim przypadku celem leczenia jest przede wszystkim usunięcie tkanki powodującej przeszkodę w odpływie moczu. Zakres operacji i wskazania do zastosowania poszczególnych technik są zatem inne.

Kiedy wykonuje się operację prostaty robotem?

Radykalna prostatektomia jest jedną z metod leczenia raka prostaty ograniczonego do narządu, a także wybranych przypadków choroby miejscowo zaawansowanej. Samo rozpoznanie nowotworu nie oznacza jednak automatycznie konieczności operacji.

Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (EAU) wybór postępowania powinien uwzględniać stopień zaawansowania choroby, grupę ryzyka, przewidywaną długość życia, stan ogólny pacjenta oraz możliwe działania niepożądane leczenia. U części mężczyzn z rakiem prostaty niskiego ryzyka właściwym postępowaniem może być aktywna obserwacja, a alternatywą dla operacji w innych grupach chorych jest między innymi radioterapia.
Uroweb

Przed podjęciem decyzji o leczeniu operacyjnym analizuje się między innymi stężenie PSA, wynik biopsji gruczołu krokowego, stopień złośliwości nowotworu według klasyfikacji ISUP oraz badania obrazowe, w tym rezonans magnetyczny. W określonych sytuacjach konieczna jest dodatkowa diagnostyka oceniająca ewentualne rozprzestrzenienie choroby.

Jak przebiega operacja prostaty robotem krok po kroku?

Przebieg prostatektomii robotycznej obejmuje przygotowanie pacjenta, uzyskanie dostępu operacyjnego, usunięcie gruczołu krokowego oraz odtworzenie ciągłości dróg moczowych. Poszczególne etapy mogą różnić się zależnie od techniki operacyjnej, warunków anatomicznych i sytuacji klinicznej.

Przygotowanie pacjenta do zabiegu

Operację wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Pacjent pozostaje nieprzytomny przez cały czas trwania procedury, a jego parametry życiowe są monitorowane przez zespół anestezjologiczny.

W typowym dostępie przez jamę brzuszną pacjent jest układany na stole operacyjnym w pozycji umożliwiającej uzyskanie odpowiedniego dostępu do narządów miednicy. Często stosuje się pozycję Trendelenburga, w której głowa znajduje się niżej niż dolna część ciała.

Przed operacją zespół przygotowuje system robotyczny, instrumentarium oraz stanowisko operatorskie. Sprawdzane jest rozmieszczenie urządzeń i możliwość bezpiecznego prowadzenia narzędzi.

Wprowadzenie narzędzi chirurgicznych

W powłokach jamy brzusznej wykonywanych jest kilka niewielkich nacięć. Przez nie wprowadza się trokary, czyli specjalne porty umożliwiające umieszczenie kamery endoskopowej i instrumentów chirurgicznych.

W typowej technice przezbrzusznej jama brzuszna zostaje wypełniona dwutlenkiem węgla, co pozwala wytworzyć przestrzeń roboczą. Następnie ramiona systemu robotycznego zostają połączone z odpowiednimi instrumentami.

Chirurg przechodzi do konsoli operatorskiej, z której kontroluje ruchy narzędzi. Na ekranie obserwuje powiększony obraz pola operacyjnego, umożliwiający identyfikację struktur anatomicznych.

Usunięcie gruczołu krokowego

Najważniejszą częścią zabiegu jest oddzielenie prostaty od otaczających tkanek i jej usunięcie wraz ze strukturami objętymi zakresem operacji.

Szczególnej uwagi wymagają okolice szyi pęcherza moczowego, cewki moczowej, zwieracza zewnętrznego oraz pęczków naczyniowo-nerwowych. Pęczki te przebiegają w pobliżu prostaty i mają znaczenie dla funkcji erekcyjnej.

Jeżeli położenie i zaawansowanie nowotworu na to pozwalają, chirurg może zastosować technikę oszczędzającą pęczki naczyniowo-nerwowe, określaną jako nerve-sparing. Nie zawsze jest to jednak możliwe. Priorytetem pozostaje odpowiedni zakres resekcji nowotworu, a zachowanie tych struktur nie daje gwarancji utrzymania funkcji seksualnych.

Odtworzenie ciągłości układu moczowego

Po usunięciu prostaty chirurg wykonuje zespolenie pęcherzowo-cewkowe, łącząc pęcherz moczowy z pozostawionym odcinkiem cewki moczowej.

Na zakończenie operacji zakładany jest cewnik, który umożliwia odpływ moczu i zabezpiecza okolicę zespolenia podczas gojenia. Usunięte tkanki przekazuje się do badania histopatologicznego, którego wynik ma istotne znaczenie dla dalszego postępowania onkologicznego.

Jaką rolę pełni robot chirurgiczny podczas prostatektomii?

System robotyczny nie wykonuje operacji samodzielnie. Jest narzędziem wspomagającym pracę chirurga, który podejmuje wszystkie decyzje operacyjne i bezpośrednio kontroluje ruchy instrumentów.

W chirurgii robotycznej szczególne znaczenie mają powiększony obraz pola operacyjnego, stabilność prowadzenia narzędzi oraz możliwość wykonywania kontrolowanych ruchów w trudno dostępnych obszarach.

Dobrym przykładem takiej technologii jest robot chirurgiczny KangDuo SR2000, wyposażony w cztery ramiona robotyczne oraz otwartą konsolę operatorską. System wykorzystuje obrazowanie 3D, a także mechanizmy filtrowania drżeń i skalowania ruchów operatora.

Technologia ta może wspierać wykonywanie złożonych procedur urologicznych, w których istotna jest dokładna wizualizacja oraz precyzyjne manipulowanie instrumentami. Więcej informacji o zastosowaniu tego rodzaju rozwiązań przedstawiono na stronie poświęconej chirurgii robotycznej w urologii.

Praktyczne zastosowanie KangDuo SR2000 w radykalnej prostatektomii zostało udokumentowane również w Polsce. W dniach 11–12 maja 2026 roku w Specjalistycznym Szpitalu Urologicznym Grupy Mazovia w Ząbkach wykonano cztery zabiegi RARP z wykorzystaniem tego systemu. Były to pierwsze operacje przeprowadzone z jego użyciem w Europie, opisane w informacji o wdrożeniu KangDuo SR2000.
kangduo.eu

Jakie korzyści może przynieść robotyczna operacja prostaty?

Jedną z najważniejszych cech prostatektomii robotycznej jest możliwość wykonania zabiegu techniką małoinwazyjną, z wykorzystaniem niewielkich dostępów operacyjnych. W porównaniu z klasyczną operacją otwartą może to ograniczać uraz związany z dostępem chirurgicznym.

W badaniach porównujących prostatektomię robotyczną z operacją otwartą obserwowano między innymi mniejszą utratę krwi, rzadszą konieczność transfuzji oraz krótszy pobyt w szpitalu. Wyniki te nie oznaczają jednak, że każdy pacjent odniesie takie same korzyści.

Analiza badań opublikowana w 2026 roku w czasopiśmie International Urology and Nephrology, obejmująca 27 badań i ponad 38 tysięcy pacjentów, wykazała korzystniejsze wyniki okołooperacyjne w grupie operowanej z pomocą robota. Autorzy podkreślili jednocześnie potrzebę dalszych badań randomizowanych z dłuższą obserwacją, szczególnie w zakresie odległych wyników onkologicznych i czynnościowych.
Springer Nature Link

Istotne jest również to, że chirurgia robotyczna nie zapewnia automatycznie lepszego utrzymania moczu ani sprawności seksualnej niż wszystkie pozostałe techniki. Na rezultaty wpływają doświadczenie zespołu, stan pacjenta przed zabiegiem, stopień zaawansowania nowotworu oraz możliwość oszczędzenia odpowiednich struktur anatomicznych.

Jakie są możliwe powikłania po prostatektomii robotycznej?

Radykalna prostatektomia, niezależnie od zastosowanej technologii, jest poważnym zabiegiem chirurgicznym. Wymaga uwzględnienia zarówno bezpośrednich powikłań okołooperacyjnych, jak i następstw mogących wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta.

Do możliwych powikłań należą krwawienie, zakażenie, uszkodzenie sąsiednich narządów, problemy z gojeniem zespolenia pęcherzowo-cewkowego, zwężenie w obrębie zespolenia oraz powikłania zakrzepowo-zatorowe.

Szczególne znaczenie mają dwa następstwa czynnościowe.

Nietrzymanie moczu

Po usunięciu prostaty może wystąpić wysiłkowe nietrzymanie moczu, objawiające się wyciekiem podczas kaszlu, podnoszenia cięższych przedmiotów lub aktywności fizycznej. U części pacjentów kontrola oddawania moczu stopniowo poprawia się wraz z gojeniem tkanek i rehabilitacją mięśni dna miednicy.

Proces odzyskiwania kontynencji jest indywidualny. U niektórych mężczyzn zaburzenia mogą utrzymywać się długotrwale i wymagać dodatkowego leczenia.

Zaburzenia erekcji

W pobliżu gruczołu krokowego przebiegają nerwy uczestniczące w mechanizmie erekcji. Ich uszkodzenie lub konieczność usunięcia podczas operacji może prowadzić do zaburzeń wzwodu.

Ryzyko zależy między innymi od wieku, funkcji seksualnych przed operacją, charakterystyki nowotworu i zakresu zabiegu. Nawet zastosowanie techniki oszczędzającej nerwy nie wyklucza wystąpienia tych zaburzeń.

Po radykalnej prostatektomii dochodzi również do utraty możliwości naturalnego wytrysku nasienia i płodności drogą naturalną. Dlatego konsekwencje leczenia dla życia seksualnego i planów prokreacyjnych powinny być omówione przed operacją.
Uroweb

Ile trwa rekonwalescencja po operacji prostaty robotem?

Powrót do codziennej aktywności po prostatektomii robotycznej zależy od przebiegu operacji, stanu ogólnego pacjenta i ewentualnych powikłań. Małoinwazyjny charakter zabiegu może sprzyjać wcześniejszej mobilizacji, ale nie oznacza natychmiastowego powrotu do pełnej sprawności.

W pierwszym okresie po operacji monitoruje się stan pacjenta, kontroluje gojenie ran oraz funkcjonowanie układu moczowego. Ważnym elementem opieki jest również wczesne, bezpieczne uruchamianie chorego.

Cewnik moczowy pozostaje zwykle przez około 7–10 dni, chociaż dokładny termin jego usunięcia zależy od oceny zespolenia i zaleceń zespołu prowadzącego. Okres hospitalizacji również jest zróżnicowany i nie powinien być utożsamiany z czasem całkowitego powrotu do zdrowia.

Po wypisie konieczne jest przestrzeganie zaleceń dotyczących aktywności fizycznej, pielęgnacji ran, postępowania z cewnikiem oraz kontroli pooperacyjnych. Rehabilitacja mięśni dna miednicy może wspierać odzyskiwanie kontroli oddawania moczu, natomiast zaburzenia erekcji mogą wymagać odrębnego postępowania.
CUH +1

Od czego zależy skuteczność operacji i co dzieje się po usunięciu prostaty?

Podstawowym celem radykalnej prostatektomii jest uzyskanie odpowiedniej kontroli onkologicznej. Nie można jednak oceniać skuteczności leczenia wyłącznie na podstawie zastosowanej techniki operacyjnej.

Kluczowe znaczenie ma wynik badania histopatologicznego, który pozwala ocenić między innymi stopień zaawansowania nowotworu, zajęcie pęcherzyków nasiennych, stan marginesów chirurgicznych oraz ewentualne przerzuty do usuniętych węzłów chłonnych.

Po operacji prowadzi się także regularne oznaczenia PSA. Ponieważ gruczoł krokowy został usunięty, oczekuje się spadku stężenia tego markera do wartości niewykrywalnych, zwykle w ciągu około dwóch miesięcy. Utrzymujące się wykrywalne lub narastające stężenie PSA wymaga interpretacji w kontekście klinicznym.

Według zaleceń EAU dotyczących kontroli po leczeniu raka prostaty oznaczenia PSA wykonuje się na ogół co sześć miesięcy przez pierwsze trzy lata, a następnie raz w roku. Harmonogram może zostać zmodyfikowany w zależności od indywidualnego ryzyka nawrotu.
Uroweb

Niektórzy pacjenci po operacji wymagają dodatkowego leczenia, na przykład radioterapii lub leczenia hormonalnego. Decyzja zależy od wyników pooperacyjnych i dalszego przebiegu choroby.

Operacja prostaty robotem czy metoda tradycyjna – co ma największe znaczenie?

Prostatektomia może być wykonywana techniką otwartą, klasyczną laparoskopową lub robotyczną. Każda z nich ma określone możliwości i ograniczenia, a wybór powinien być dostosowany do konkretnej sytuacji klinicznej.

Technologia robotyczna ułatwia chirurgowi wykonywanie kontrolowanych ruchów oraz obserwację pola operacyjnego. Z kolei ostateczny wynik leczenia zależy nie tylko od możliwości urządzenia, ale również od kwalifikacji pacjenta, zakresu choroby, umiejętności operatora i organizacji opieki okołooperacyjnej.

Dlatego przy ocenie sposobu leczenia należy uwzględniać zarówno wyniki onkologiczne, jak i ryzyko powikłań oraz możliwy wpływ zabiegu na jakość życia. Sam fakt wykorzystania robota chirurgicznego nie stanowi gwarancji uzyskania lepszego rezultatu.

Podsumowanie

Operacja prostaty robotem jest zaawansowaną techniką małoinwazyjnego leczenia chirurgicznego, stosowaną przede wszystkim podczas radykalnej prostatektomii u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów z rakiem gruczołu krokowego. Umożliwia wykonywanie złożonych czynności operacyjnych z wykorzystaniem powiększonego obrazu oraz precyzyjnie sterowanych instrumentów.

Rozwiązania takie jak KangDuo SR2000 stanowią przykład rozwoju technologii wspierających chirurgię urologiczną. Najważniejsze pozostaje jednak to, że robot nie zastępuje wiedzy i doświadczenia lekarza, lecz służy jako narzędzie umożliwiające przeprowadzenie operacji.

Właściwa kwalifikacja do zabiegu, odpowiedni zakres leczenia, doświadczenie zespołu chirurgicznego oraz systematyczna opieka pooperacyjna są podstawowymi elementami wpływającymi na bezpieczeństwo procedury i jej długoterminowe rezultaty.

‍